Küresel çapta en yaygın görülen beslenme bozukluğu olan demir eksikliği anemisi aynı zamanda en yaygın anemi türü olarak biliniyor.

hasta, hastalık, kadın, hastane, hekim, beyaz önlük, dosya, yatış, klinik-2

Demir eksikliği anemisi, vücutta yeterli miktarda demir minerali bulunmadığında ortaya çıkıyor. Demir, alyuvarlarda (kırmızı kan hücrelerinde, eritrosit/RBC) oksijen taşıyan bir molekül olan hemoglobin isimli proteinin yapısında yer alıyor. Vücut hemoglobin üretimi için demire gereksinim duyuyor. Bu nedenle kan dolaşımında yeterli miktarda demir olmadığında vücut oksijeni gereğince kullanamıyor.

eritrosit, kırmızı kan hücresi, red blood cells

Alyuvarlar (eritrosit, kırmızı kan hücresi, RBC/red blood cells)

1 • Demir eksikliği anemisinin nedenleri nelerdir?

  • Demirin yetersiz alımı (kırmızı et, tavuk, hindi, balık, yumurta, peynir ve bazı yeşil yapraklı sebzelerin yeterli miktarda tüketilmemesi)
  • Demir emilim bozuklukları² (çölyak hastalığı veya gastrik bypass gibi bağırsak ameliyatları)
  • Hamilelik ve adet nedeniyle kan kaybı
  • Endometrioz (rahim duvarını oluşturan ve endometriyum adı verilen dokunun rahim dışında bulunması)
  • İç kanama² (mide ülseri, kolon / bağırsaklar polipleri veya kolon kanseri)

Ağırlık kaybına yönelik olarak şok diyet uygulayanlar, vejetaryenler, doğurganlık çağındaki kadınlar, hamileler, sıkça kan bağışlayanlar, bebekler ve çocuklar demir yetersizliği anemisi açısından risk grubunu oluşturuyor.

köfte, et, kırmızı et, köfte, galeta, marul, roka, yeşillik, tabak, ana yemek, ana öğün

2 • Demir eksikliği anemisinin belirtileri nelerdir?

  • halsizlik, yorgunluk, bitkinlik
  • ciltte soluklaşma ve kaşıntı¹
  • baş ağrısı ve baş dönmesi
  • nefes darlığı
  • dilde şişme ve ağrı
  • ellerde ve ayaklarda üşüme
  • tırnakların kırılganlaşması
  • kalp atışının düzensizleşmesi ve hızlanması
  • bacaklarda karıncalanma

Ayrıca demir yetersizliği anemisinde toz şeker, buz, kağıt, saç, kül, kum, toprak ve kil gibi maddeleri tüketme isteği (pika) ortaya çıkabiliyor.

ateş, vücut sıcaklığı, soğuk algınlığı, nezle, grip, humma, ateşli, üşütme, hastalanma, akut hastalık, iltihap,

3 • Demir eksikliği anemisinin tanı yöntemleri nelerdir?

  • Tam kan testi (alyuvar, akyuvar, hemoglobin, hematokrit, trombositler)
  • Kan yoluyla demir, ferritin ve demir bağlama kapasitesi ölçümü
  • Gaitada gizli kan testi
  • Endoskopi
  • Pelvik ultrason²

Demir eksikliği anemisinde hematokrit ve hemoglobin düzeylerinin düştüğü ve alyuvarların küçüldüğü görülüyor. Yukarıdaki testlerin tamamı hekim denetiminde değerlendiriliyor.

kan şekeri, hasta, yatalak, hastane, ameliyat, operasyon, damar yolu

4 • Demir eksikliği anemisinde tedavi yöntemleri nelerdir?

Demir ve C vitamini açısından zengin besinler diyete eklenerek demir eksikliği anemisi tedavi edilebiliyor.

ilaç, bitki, beyaz, besin takviyesi, suplement

Demir eksikliği anemisinde kullanılan demir takviyeleri birkaç ay boyunca -mümkünse- aç karnına alınıyor. Demir takviyeleri kabızlığa veya siyah dışkılamaya neden olabiliyor.

doktor, sağlık personeli, beyaz önlük, hastane

Aşırı miktarda adet kanamasına bağlı olarak demir eksikliği görüldüğünde besin takviyeleri yardımcı olmayabiliyor. Böyle bir durumla karşı karşıyaysanız hekiminiz doğum kontrol ilacı kullanmanızı önerebilir.

beyaz yumurta, yumurta sarısı, viyol yumurta, yumurta kartonu

5 • Demir eksikliği anemisinde beslenme tedavisi nasıldır?

Demir eksikliği anemisinin tedavisinde demir içeren besinlerin diyete eklenmesi önem arz ediyor:

İçerdiği fitik asit nedeniyle badem, demirin %90’ına yakınını³ bağlıyor. Bu nedenle demir eksikliği anemisi olan bireylerin bademi diyetlerinden çıkartmaları yarar sağlayabilir.

çorba, smoothie, soğuk çorba, maydonoz, maydanoz, portakal, turuncu, yemek, ana yemek

Demir emilimini artırması nedeniyle C vitamini içeren besinlerin diyete eklenmesi demir eksikliği anemisine yönelik tedaviyi destekliyor:

Demir eksikliği anemisinin evde teşhisi ve tedavisi riskli² olabiliyor. Yüksek miktarda demir alımı karaciğer hasarına ve kabızlık sorununa yol açabiliyor.

kimyon, kimyonun faydaları, cumin, cummin, diyette kimyon zararlı mı

6 • Demir eksikliği anemisinde hangi bitkiler kullanılabiliyor?

Diyete kimyon eklenmesi demir eksikliği anemisi tedavisini destekleyebiliyor. Rooibos ise demir eksikliği anemisinde kullanılmaması gereken bitkilerden biri olarak biliniyor.

Uzman Diyetisyen Şenol YILDIZ

Uzman Diyetisyen • Şenol YILDIZ

Demir eksikliği anemisi hakkında geniş bilgi için hekiminizle ve uzman diyetisyeninizle görüşün. Sağlıklı günler diliyorum.

¹Schwarcz, J. (2013). Günde bir elma: Yediğimiz yiyecekler hakkında efsaneler, yanlış bilinenler ve gerçekler. (Çev. Alpöz, R.), NTV yayınları
²healthline.com/health/iron-deficiency-anemia
³erdemyesilada.com/tr/demir-eksikligi-anemisi-tedavisinde-beslenme-onerileri-a
523 kez okundu

Uzman Diyetisyen Şenol YILDIZ

Ankara Üniversitesi Beslenme ve Diyetetik bölümünden 2014 yılında mezun olan Şenol YILDIZ, lisansüstü eğitimini Eskişehir Osmangazi Üniversitesi’nde tamamlayarak bilim uzmanı unvanı aldı. Mesleki yaşamına fitoterapi ve besin takviyeleri alanında öncü bir Amerikan şirketinde görev alarak başlayan Uzman Diyetisyen Şenol YILDIZ, Eskişehir Büyükşehir Belediyesi’nde hizmet vermeye devam etmektedir. Şenol YILDIZ, Eskişehir Gündem Gazetesi'nde ve LabMedya Dergisi'nde yazarlık yapmaktadır.

0 yorum

Bir cevap yazın

Avatar placeholder

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir