İngilizce bir sözcük olan spirit; ruh, can, neşe, duygu durumu gibi anlamlara geliyor. Kelimenin yine aynı dildeki ikinci anlamı ise alkollü içecek yani içki…
Alkol ürünleri hakkında bilgiler içeren bu yazı sadece 18 yaşından büyük kişiler için hazırlanmıştır. Okuyucuları bilgilendirmek amacıyla, herhangi bir kâr ve reklam amacı gütmeyen bu içerik 4250 sayılı ispirto ve ispirtolu içkiler inhisarı kanununun altıncı maddesine uymayı kabul ve taahhüt etmektedir.
Sözcüğün çoğul biçimi olan spirits; İngilizcede yine benzer anlamlara geliyor: Moral, ruh, keyif… In high spirits, keyfi yerinde demekken in low spirits, morali bozuk, keyifsiz bir durumu ifade ediyor.
Öte yandan bu dilde spirit, ispirto anlamına geliyor. İspirto sözcüğü dilimize İtalyancada ruh, damıtılmış alkol anlamına gelen spirito kelimesinden geçiyor. İronik biçimde ispirto, espri sözcüğü ile aynı kökenden¹ geliyor.
Fermentasyon sonrasında yapılan damıtma ile alkol oranı yükseltilen içkilere spirit deniyor: Votka, viski, cin, rom gibi ürünleri kapsıyor; alkol oranı genellikle %35-45 seviyesinde seyrediyor, bu da onları bira ve şaraptan ayırıyor.
Alkol oranları yüksek olduğu için küçük hacimde tüketiliyor gibi algılansa da bir porsiyon spirit, kısa sürede yüksek miktarda etanol alımına yol açıyor. Bu nedenle etkisi miktardan çok hızla ilişkili oluyor.
Bilimsel veriler² alkolün türünden bağımsız olarak etanolün vücutta benzer metabolik yolları izlediğini gösteriyor. The New England Journal of Medicine dergisinde yayımlanan geniş kapsamlı bir derleme, alkol tüketiminin kardiyovasküler hastalıklar, bazı kanser türleri ve erken mortalite riskini artırdığını² ortaya koyuyor.
Spirit türü içkilerde alkol yoğunluğu yüksek olduğu için karaciğer yükü daha hızlı artıyor ve oksidatif stres belirginleşiyor. Longevity perspektifinden bakıldığında bu durum, hücresel yaşlanma mekanizmalarını olumsuz etkiliyor.
Şenol Yıldız
Bu bilgiler ışığında spirit tüketimini arada bir sorun olmaz bakış açısıyla değerlendirmek yeterli olmuyor. Alkol alışkanlığınızı gözden geçirmeniz, miktarı ve sıklığı netleştirmeniz uzun vadeli sağlık açısından belirleyici oluyor. Düzenli veya kontrolsüz tüketim söz konusuysa bir diyetisyen ile birlikte yaşam biçiminizi yeniden yapılandırmanız güçlü bir adım olacaktır.
¹etimolojiturkce.com/kelime/ispirto
²Gapstur, S. M., et all. (2023). The IARC Perspective on Alcohol Reduction or Cessation and Health Outcomes. The New England Journal of Medicine, 388. doi.org/10.1056/NEJMsr2306723
Bu konu hakkında siz ne düşünüyorsunuz? Görüşlerinizi siz de paylaşın!