Pediatrik rehabilitasyon hangi durumlarda uygulanıyor?

Pediatrik fizyoterapi ve rehabilitasyon, çocukların sağlık sorunlarının tedavisinde ve yetişkinlik öncesinde görülen hastalıkların sağaltılmasında kullanılıyor. Pediatrik rehabilitasyon şu 13 durumda uygulanıyor:

Serebral palsi

CP olarak kısaltılan serebral palsi, beyindeki etkilenme bölgesine göre spastik, diskinetik ve ataksik serebral palsi olarak üçe ayrılıyor. Serebral palside beyindeki hasar ilerlemiyor, sabit kalıyor ancak çocuk büyüdükçe hastalık şiddeti artabiliyor. Genel olarak abartılı refleksler, gövdenin gevşekliği veya spastisitesi (kaslarda aktivite artışı, spazmlar), duruş bozuklukları, istemsiz hareketler ve yürümede bozukluk¹ görülüyor.

Spina bifida

Anne karnında omurilik ve omurganının kapanmaması ile ortaya çıkan doğumsal bir problem olan spina bifida, gebelik döneminde folik asit kullanımıyla² azaltabiliyor. En sık görülen tipleri arasında spina bifida okülta, meningosel ve myelomeningosel yer alıyor. Hafif kusurlar çok az veya hiç sorun çıkarmıyorken ciddi kusurlar kaslarda zayıflık, mesane kontrolü kaybı veya felç gibi ciddi problemlere³ yol açıyor.

SMA

İlerleyici kas zayıflığına ve hareketle ilgili sorunlara neden olan SMA, solunum kaslarını da etkiliyor. Solunum problemlerinin görülebildiği bu hastalığın dört tipi bulunuyor. En şiddetli formu tip 1, en zayıf formu ise tip 4 olarak ifade ediliyor.

DMD

İlerleyici kas zayıflığına yol açan Duchenne musküler distrofi (DMD), esas olarak erkeklerde görülüyor. Hem iskelet kaslarında hem de kalp kasında zayıflığa ve kayıplara sebep olan bu hastalıkta oturma, ayakta durma veya yürümede gecikme ve konuşmada zorluk görülebiliyor. Ayrıca duruş ve denge sorunları⁴ oluşabiliyor.

Ampütasyon

Ampütasyon; kol, bacak, el, ayak gibi tamir edilemeyecek düzeyde hasarlanmış bir uzvu ameliyat sırasında keserek vücuttan ayırma işlemini⁵ ifade ediyor.

Brakiyal pleksus yaralanması

Omurilikten kollara ve ellere hareket ve duyusal sinyaller taşıyan omuzdaki sinir ağı olan brachial pleksusun yaralanmaları tipik olarak boyun travmasından kaynaklanıyor. Bu yaralanmalar kol ve elde ağrı, güçsüzlük ve uyuşmaya⁶ neden olabiliyor.

Tortikollis

Bu hastalıkta bebek, başını bir tarafa doğru eğerken yüzünü eğilmenin olduğu tarafın tersine çeviriyor. Bebeğin başında ve boynunda hareketleri sınırlayan bu hastalıkta asimetri⁷ görülüyor.

Down sendromu

Gelişim süreci yavaş ve eklemleri aşırı esnek olan down sendromlu çocukların başlarının ve kulaklarının küçük, boyunlarının kısa olduğu biliniyor. Ayrıca bu bireylerde gözün renkli kısmında (iris) brushfield lekeleri adı verilen küçük beyaz noktalar⁸ bulunuyor.

Otizm spektrum bozukluğu

Göz temasından kaçma, isimlerine yanıt vermeme gibi belirtiler veren otizm spektrum bozukluğunda bazı çocuklar öğrenmede zorluk yaşıyor veya normalden daha düşük zekâya puanlarına sahip olabiliyor. Öte yandan bazı çocuklarda normal, hatta yüksek zekâ puanları görülebiliyor. Bu bireyler sosyal durumlara uyum sağlamakta zorluk⁹ çekebiliyor.

Pes ekinovarus deformitesi

Pes ekinovarus deformitesi, ayaklardan birinin veya her ikisinin doğal pozisyonundan içe ve aşağı doğru dönmesine karşılık geliyor.

Hidrosefali

Beyin omurilik sıvısının (BOS) beyindeki boşluklarda birikmesiyle ortaya çıkan hidrosefali, başın normalden büyük olmasına ve kafa içinde basıncın artmasına sebep oluyor. Büyümede yavaşlamanın görülebildiği hisrosefalide kaslarda zayıflık ve epileptik nöbetler oraya çıkabiliyor.

Skolyoz

Omurgada S veya C şeklinde oluşan anormal eğriliklere skolyoz adı veriliyor. Önemli bir duruş bozukluğu olan skolyoz durumunda ağrı ve kaslarda zayıflık görülüyor. İlerleyen skolyoz vakalarında solunum problemleri ortaya çıkabiliyor.

Kifoz

Sırtın üst kısmının normalden daha yuvarlak, başka bir deyişle kambur görünmesine sebep olan omurga eğriliğine kifoz deniyor.

Çocukların fonksiyonel bağımsızlıklarını ve yaşam kalitelerini iyileştirmeyi amaçlayan pediatrik fizyoterapi ve rehabilitasyon, çocukların spesifik gereksinimlerine uygun bir şekilde fizyoterapist ve hekim denetiminde planlanıyor.

1. Cerebral Palsy. (mayoclinic.org/diseases-conditions/cerebral-palsy/symptoms-causes/syc-20353999). 01.09.2021.
2. Spina Bifida Nedir. (romatem.com/spina-bifida-rehabilitasyon/)
3. Yıldırım, H. Spina bifida nedir? Belirtileri ve tedavi yöntemleri nelerdir? (medicalpark.com.tr/spina-bifida/hg-2047)
4. Duchenne muscular dystrophy. (rarediseases.info.nih.gov/diseases/6291/duchenne-muscular-dystrophy)
5. Akgül, A. (ahmetakgul.com.tr/index.php/uzmanliklar/damar-hastaliklari/686-amputasyon).
6. Brachial Pleksus Injury. (hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/brachial-plexus-injuries).
7. Infant Torticollis. (intermountainhealthcare.org/blogs/topics/intermountain-moms/2017/11/infant-torticollis/). 2017.
8. Down syndrome. (mayoclinic.org/diseases-conditions/down-syndrome/symptoms-causes/syc-20355977).
9. Otizm Spektrum Bozukluğu. (acibadem.com.tr/ilgi-alani/otizm-spektrum-bozuklugu/#belirtiler).
10. Pes Ekinovarus. (acibadem.com.tr/ilgi-alani/carpik-ayak-pes-ekinovarus/).